Test na obecność mutacji G1691A genu czynnika V (mutacja Leiden)

Czynnik V krzepnięcia, proakceleryna jest jednym z enzymów układu krzepnięcia krwi. Większość odkrytych mutacji powoduje niedostateczną aktywność enzymu i skłonność do krwawień (para hemofilia, choroba Owena).

Znana jest powtarzalna mutacja typu Leiden G1691A, która zwiększa aktywność enzymu i prowadzi do łagodnej przewagi wykrzepiania nad trobolizą (rozpuszczaniem zakrzepu). Powtarzalna mutacja występuje stosunkowo często w populacjach europejskich, z częstością 10-15%.

Objawy

Obecność mutacji ma w większości charakter bezobjawowy. Objawy mogą wystąpić u ok. 10% osób ze stwierdzoną mutacją, z przewagą kobiet. Typowym obrazem klinicznym jest zakrzepica żylna kończyn, ze skłonnością do zatorowości płucnej. Pierwszy przypadek wystąpienia zakrzepicy w większości przypadków (50-75%) pojawia się przy obecności dodatkowych czynników sprzyjających wykrzepianiu, zwłaszcza w ciąży i podczas stosowania estrogenów. U dorosłych oprócz zakrzepicy żył głębokich i powierzchownych kończyn obserwuje się postacie nietypowe (żyły mózgowia, jamy brzusznej i oka).

Wystąpieniu objawów u osób ze stwierdzoną mutacją sprzyjają: długa podróż bez zmiany pozycji, operacja, cewnikowanie żył, hiperprotrombinemia, hiperhomocysteinemia, wysoka aktywność czynnika VIII, nowotwory, doustna antykoncepcja hormonalna lub hormonalna terapia zastępcza, wiek ponad 60 lat, palenie tytoniu. Nawrotowe epizody zakrzepicy obserwuje się u 30% osób.

Ryzyko wystąpienia zakrzepicy u kobiet ciężarnych jest wyraźnie zwiększone w następstwie wcześniejszych epizodów zakrzepicy. U dzieci mutacja zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej, zwłaszcza u noworodków, zwykle przy obecności innych czynników ryzyka (cewnikowanie, ciężkie infekcje).

Czynnik ryzyka utraty ciąży

U osób ze stwierdzoną  mutacją czynnika V (obecność mutacji Leiden) odnotowuje się zwiększone ryzyko poronień samoistnych (po 10 tyg.) i innych patologii III trymestru (stan przedrzucawkowy, odklejenie łożyska, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrastania płodu). U osób ze stwierdzoną dodatkowo mutacją genu czynnika II ryzyko zakrzepicy jest 20-80 krotnie wyższe, objawy nie różnią się istotnie, ale zwykle pojawiają się wcześniej.

Kto powinien wykonać test?

Wykonanie badania zaleca się w przypadku:

• nawracające przypadki zakrzepicy
• wystąpienie pierwszego przypadku zakrzepicy przed 50 rokiem życia lub w dowolnym wieku, jeśli nie działały inne czynniki sprzyjające (cewnikowanie żył, wenflon)
• zakrzepica żylnej o nietypowej lokalizacji (mózg, krezka, wątroba)
• u kobiet palących z zawałem serca przed 50 rokiem życia
• u dzieci z zakrzepicą żylną (noworodki)
• silne obciążenie wywiadu rodzinnego: epizod zakrzepicy i choroba zakrzepowa u bliskiego krewnego przed 50 rokiem życia
• wykrycie wśród najbliższych krewnych mutacji genu czynnika II, genu czynnika V lub genu MTHFR, zwłaszcza u kobiet ciężarnych, planujące zajście w ciążę lub antykoncepcję hormonalną.